ممکن است شما نیز شخصیت کارافرینی داشته باشید و به فکر صادرات افتاده باشید. در حال حاضر که دلار روز به روز گرانتر می‌شود، چه چیزی بهتر از صادرات؟ گرانی دلار بیش از هرچیز می‌تواند محرک صادرات باشد و این امر هم برای کارافرین و هم برای جامعه مفید است. با وجود همه چالش‌های اقتصادی، افزایش نرخ ارز فرصتی برای صادرات فراهم آورده و استفاده از این فرصت می‌تواند گزینه جذابی برای کارافرینان باشد.

صادرات چيست و مراحل آن چگونه است؟

در دانشگاه که به عنوان دانشجوي رشته اقتصاد پذيرفته شدم، در هر كلاسي كه كلمه صادرات و مراحل آن را مي‌شنيدم كمر راست مي‌كردم و سعی می‌کردم با دقت گوش کنم. پس از دانشگاه در يكي از نهادهاي حمايت از صادرات مشغول به كار شدم و آن جا بود كه از نزديك با صادرات و مراحل آن و صادركننده آشنا شدم.

در اين مقاله قصد داريم صادرات و مراحل آن را به صورت ساده و خلاصه توضيح دهيم.

1- تعیین استراتژی:

قبل از اينكه تصميم بگيريد صادرات انجام دهيد بايد استراتژي خود را تعيين كنيد. صادرات داراي چند وجه است كه در استراتژي يك كارآفرين باید تمامي وجوه آن تعيين شود.

يك فعاليت صادراتي از مرحله خريد، توليد، بسته بندي و آماده‌سازي شروع مي‌شود و پس از طي امور گمركي داخل كشور و كشور مقصد به دست خريدار خارجي مي‌رسد، از طرف دیگر باید به انتقال پول نیز توجه کنید. با توجه به تحریم‌های بانکی، حتما باید مکانیزم مناسبی برای انتقال وجه در نظر بگیرید.

هنگام صادرات به موارد زیر دقت کنید:

  • اگر مي‌خواهيد در كار صادرات موفق باشيد بهتر است دست به صادرات كالايي بزنيد كه در آن مهارت بيشتري داريد. به عنوان مثال اگر شما در زمينه فرش اطلاعات كافي داريد، بهتر است به صادرات فرش فکر کنید.
  • پيشنهاد مي‌کنیم به بازاري وارد شويد كه آن را مي‌شناسيد يا حداقل چند مرتبه به آن مسافرت داشته‌ايد. آشنايي نسبي با زبان، فرهنگ و ساختار بازار يك كشور، كمك بزرگي در جهت انجام يك صادرات موفق است.
  • باید فکر همه جا را کرده باشید و استراتژی خود را برای همه مراحل تعیین کنید: چگونه جنس را تامین می‌کنید؟ چگونه قیمت‌گذاری می‌کنید؟ چگونه بازاریابی می‌کنید؟ چه دلیلی به خریداران می‌دهید که جنس شما را بخرند؟ هزینه‌های جانبی بیزینس شما چقدر است؟ و …

دوستي به من مراجعه كرد و گفت تصميم گرفته است گز به آذربایجان صادر کند. پرسيدم آيا با كشور آذربايجان آشنايي داري؟ گفت خير، گفتم آيا با گز آشنايي داري، گفت بله خودم اصفهاني هستم. می‌دانستم این برای صادرات گز کافی نیست، به او گفتم برود يك پيش فاكتور به مبلغ مناسب صادراتي به ميزان 5 تن گز فرداعلا با بسته‌بندي‌ خوب تهیه کند و بياورد تا باهم بيشتر صحبت كنيم. ايشان رفت بعد از سه ماه آمد و گفت به هركسي گفتم 5 تن گز مي‌خواهم پرسيدند براي چه؟ به محض اینکه مي‌گفتم صادرات مي‌گفتند به كجا، وقتي كامل از من اطلاعات مي‌گرفتند از صدور پيش فاكتور امتناع مي‌كردند. اصولاً كالاهايي كه در داخل كشور توليد مي‌شوند و امكان صادرات دارند(مثل گز) توسط خود توليدكنندگان صادر مي‌شود مگر محصولات كشاورزي كه برند خاصي ندارند. در اين حالت توليد‌كننده گز مي‌داند كه كسي براي مغازه خودش 5 تن گز نمي‌خرد و مطمئنا براي صادرات مي‌خرد، بنابراين خودش سعی می‌کند عملیات صادرات را انجام دهد.

امكان خريد از داخل و توان فروش در خارج به صورت دنباله‌دار اصل اساسي كار صادراتي است.

2- شناسایی نیاز بازار:

شناسايي بازار مقصد يكي از سخت‌ترين بخش‌هاي صادرات است. شايد لازم باشد در اين قسمت وقت، پول و انرژي بگذاريد تا به نتايج بهتري برسيد.

بسياري از صادركنندگان مدت زيادي را روي بررسي يك بازار وقت مي‌گذارند، اگر خاطرات صادركنندگان را مرور كنيد به نكات مشترك بسياري مي‌رسيد.

دوستي كه در كار صادرات فرش بود تعريف مي‌كرد كه بافنده فرش بودم روزي تصميم گرفتم كه فرش صادر كنم، پس از بررسي فهميدم كه بازار آلمان بسيار بازار مناسبي براي فروش فرش‌هاي نفيس تبريز است. حدود ده يا دوازده تا فرش برداشتم و پس از طي مراحل اداري به آلمان رفتم اولين بار سه ماه در آلمان ماندم. نان خشك خوردم و در مسافرخانه ها خوابيدم تا يك هتل پيدا كردم كه حاضر شد در لابي آن نمايشگاهي از فرش‌هاي همراهم برگزار كنم، ظرف مدت چند روز كليه فرش‌ها را با سود بسيار خوب فروختم و اين فرآيند را مجددا تكرار كردم طوري كه كم كم مسافران سرشناس كشورهاي ديگر مرا به كشورشان براي فروش فرش دعوت كردند.

پس از آن با كشور ژاپن آشنا شدم و مراحل را در كشور ژاپن ادامه دادم تا بعد از چند سال دفتر فروش و نمايندگي در چند كشور دنيا تأسيس كردم.

3- صادرات چه کالاهایی بهتر است؟

با كمي نگاه به آمارها مي‌توان دريافت كه صادرات چه كالاهايي بهتر است، در اقتصاد بين الملل، برخي از سرزمين‌ها در صادراتِ بعضي از كالاها داراي مزيت هستند.

ايران در ادوار گذشته در كالاهايي مانند زعفران، پسته، زيره، فرش، محصولات غذايي، سنگ‌هاي تزييني فرآوري نشده، محصولات معدني، محصولات پتروشيمي، محصولات كشاورزي و لبنيات داراي مزيت بوده است. البته در حال حاضر در بسياري از كالاهاي صنعتي نيز داراي مزيت هستيم اما يك نكته را نبايد فراموش كرد كه هر كالاي صادراتي مي بايست از استانداردهاي خاصي پيروي كند و بسته بندي شكيل و قابل رقابت به عنوان يك عنصر اساسي در صادرات تعيين مي‌شود.

شما می‌توانید برای بررسی آمار میزان واردات و صادرات صورت گرفته در سال‌های گذشته در کشور به سایت اتاق بازرگانی تهران مراجعه کنید.

4- مراحل انجام صادرات

شروع صادرات: اگر برای اولین بار است می‌خواهید صادرات انجام دهید، بهتر است با یک شرکت دیگر در این زمینه همکاری کنید. شرکت‌هایی هستند که امور صادرات را برای شما انجام داده و دیگر نیازی نیست شما خود را درگیر مسائل مربوط به گمرک و ترخیص کنید. برای تست بازار و یا حتی صادرات در ابعاد کوچک، این شرکت‌های کارگو می‌توانند گزینه مناسبی باشند. در غیر اینصورت شما باید پیش از هر اقدامی کارت بازرگانی دریافت کنید.

بازاریابی صادراتی: مهمترین مسئله در صادرات این است که شما بتوانید محصول خود را در کشور خارجی به فروش برسانید. پیش از صادرات، باید با استفاده از ابزارهای مختلف، در کشورهای دیگر مشتری پیدا کنید. شرکت در نمایشگاه‌ها، همکاری با کریدور صادراتی، همکاری با شرکت‌های صادراتی و… برخی از این ابزارها هستند.

پروفورما (پیش‌فاکتور): پس از پیدا کردن مشتری شما به عنوان صادرکننده پیش‌فاکتوری شامل اطلاعات و قیمت محصول به خریدار ارائه می‌دهید.

قرارداد صادراتی: پس از ارائه پروفورما قرارداد صادراتی امضا می‌شود. (پیشنهاد می‌شود حتما قرارداد داشته باشید) اما توجه کنید که قراردادهای صادراتی دارای استاندارد و اصول مربوط به خود هستند، بنابراین هنگام امضای قرارداد حتما با افراد متخصص در این زمینه مشورت کنید.

بسته‌بندی و کسب مجوز از سازمان‌های مرتبط: در هر کشوری استانداردهای بسته‌بندی متفاوت است. همچنین نوع بسته‌بندی با توجه به کالای مورد نظر شما تعیین می‌شود. پس از بسته‌بندی ممکن است برای صادرات به مجوز برخی نهادها همچون مجوز بهداشت، استاندارد، وزارت جهاد كشاورزي نیاز داشته باشید.

امور گمرکی: این مرحله شامل تعیین ارزش گمرکی (به منظور تعیین مواردی همچون عوارض و تعرفه گمرکی) و اظهار کالا به گمرک، عقد قرارداد حمل و بیمه، گواهی بازرسی کالا، صدور فاکتور و گواهی مبدا و ارسال کالا است.

انتقال وجه:  انتقال وجه شايد يكي از مهمترين بخش‌هاي انجام صادرات باشد. تمامي مراحل صادرات انجام مي‌شود تا وجه آن وارد حساب صادركننده گردد. براي انتقال وجه بهترين حالت، استفاده از سيستم بانكي و خدمات اعتبارات اسنادي است و در صورتي كه امكان استفاده از خدمات بانكي وجود نداشته باشد (به دلايل تحريم يا…) شبكه صرافي‌هاي مجاز مي‌تواند كمك كننده باشد.

5- چه کشورهایی برای صادرات بهترند؟

در حال حاضر ارتباط ايران با كشورهاي همسايه باعث شده است كه امكان صادرات به اين كشورها همچنان مهيا باشد.

صادرات محصولات لبني و غذايي و برخي از محصولات صنعتي به عراق و افغانستان صورت مي‌پذيرد. صادرات سنگ‌هاي تزييني فرآوري نشده و محصولات معدني به چين نيز يكي از مواردي است كه مي تواند مورد توجه قرار گيرد. كشورهاي آسياي مركزي از قبيل قزاقستان، قرقيزستان، تركمنستان پذيراي محصولات مهندسي و صنعت ساختماني ما هستند.

اقلامي مانند فرش، زعفران، داروهاي گياهي، پسته، زيره و… به كشورهاي اروپايي علي الخصوص اسپانيا و آلمان صادر مي‌شود.

صادرات محصولات كشاورزيمان به مقصد روسيه بسيار چشمگير است.

صادرات كالاهاي صنعتي به كشورهاي آفريقايي انجام مي‌شود.

گاهی اوقات فرصت‌هایی پیش می‌آید که صادر کننده حرفه‌ای می‌تواند به خوبی از آن‌ها استفاده کند. برای مثال سال گذشته برخی کشورهای عرب مثل عربستان، امارات، بحرین و مصر قطر را تحریم کردند. این اقدام بهترین فرصت برای صادرکنندگان ایرانی و ترکیه‌ای بود. هرچند در نهایت ترکیه‌ای‌ها بیشترین منفعت را از این فرصت بردند اما برخی صادرکنندگان ایرانی نیز توانستند سهم مناسبی از بازار قطر کسب کنند.

زمان عامل مهمي در صادرات است و يك صادركننده خوب زمان‌هاي مناسب را مي‌شناسد. به عنوان مثال: ماه رمضان فصل بسيار مناسبي براي صادرات مواد قندي از قبيل خرما، ارده و… به كشورهاي مسلمان است. يك صادركننده خوب بايد در زمان مناسب در مكان مناسب قرار بگيرد.

  • حمایت‌ها از صادرات:

دولت‌ها براي صادرات حمايت‌هاي مختلفي در نظر گرفته‌اند. مهمترين اين حمايت‌ها عبارتند از:

  • معافيت از ماليات
  • معافيت از ماليات بر ارزش افزوده
  • معافيتهاي گمركي و تعرفه اي
  • جوايز صادراتي
  • تسهيلات و وامهاي ارزان قيمت
  • استفاده از كمك هاي دولتي براي حمل و نقل

البته كمك‌ها و حمايت‌هاي ديگري هم هستند كه سازمان‌ها ارائه مي‌دهند.

چه نهادهایی به صادرکننده کمک می‌کنند؟

سازمان توسعه تجارت به عنوان نهاد محوري حمايت از صادرات متولي انجام كليه امور مرتبط با صادركنندگان است.

گمرك و وزارت امور اقتصادي و دارايي نيز به عنوان بازوي حمايتي معافيت‌هاي مالياتي، و تعرفه‌هاي گمركي را براي صادركنندگان مهيا مي‌كنند.

بانك توسعه صادرات و صندوق ضمانت صادرات ايران نيز حمايت‌هاي مالي از صادركنندگان را در دستور كار دارند و امور مربوط به وام، تسهيلات، بيمه و… صادركنندگان را پشتيباني مي‌كنند.

وزارت امور خارجه و علي‌الخصوص رايزن‌هاي بازرگاني سفارتخانه‌هاي ايران در كشورهاي خارجي نيز به عنوان نهاد پشتيباني سياسي و اقتصادي از بازرگانان شناخته مي‌شوند.

نهادهای دیگر نیز همچون کریدور صادراتی وجود دارند و شما به عنوان يك صادركننده لازم است قبل از مبادرت به صادرات از وظايف هركدام از اين نهادها آگاه باشيد.

6- نكات كليدي در صادرات

  • صادرات علاوه بر آنكه نياز به معلومات آكادميك دارد نيازمند تجربه نيز هست. صادرات هر كالا و هر كشور مباني متفاوتي دارد اما يك سري نكات كليدي در صادرات است كه در ادامه به آنها اشاره مي‌شود:
  • صادرات باید ادامه دار باشد. انجام يك بار صادرات نمي‌تواند مبناي يك فرآيند تجاري موفق باشد.
  • در دنیای رقابتی کنونی که همه رقبا بسته‌بندی بسیار باکیفیت ارائه می‌دهند، كيفيت بسته‌بندي مهم است.
  • كيفيت كالاهاي خود را حفظ كنيد و به دليل كسب سود كوتاه مدت بازار صادراتي را از دست ندهيد.
  • براي بازاريابي صادراتي در نمايشگاه‌هاي مرتبط در كشور مقصد شركت كنيد.
  • هميشه مقداري كالا براي شرايط خاص در انبار داشته باشيد.
  • جهت بيمه نمودن كالاهاي خود اقدام كنيد.
  • با صندوق ضمانت صادرات وارد كار و مذاكره شويد تا ريسك كار شما كاهش يابد.
  • قبل از انعقاد قرارداد نسبت به فرد خريدار تحقيق و بررسي انجام دهيد.
  • حتي‌الامكان در كشور مقصد پايگاه ايجاد كنيد.
  • سعي در برند‌سازي در كشور مقصد داشته باشيد.
  • هميشه نيم نگاهي به روش‌هاي انتقال وجه داشته باشيد.
  • قبل از اقدام به صادرات از كسب مجوزهاي لازم در كشور مقصد توسط خريدار يا خودتان اطمينان حاصل كنيد.
  • كالاهاي رقيب را در بازار بررسي كنيد.
  • هميشه صادرات را از مقدار كم شروع كنيد و سپس كار را گسترش دهيد.
  • هميشه كالاي صادراتي را بيمه كنيد.
  • همه کارها را با برنامه‌ریزی انجام دهید تا بيگدار به آب نزنيد.
  • با نهادهاي حمايتي داخل از قبيل سازمان توسعه تجارت همكاري نزديكي داشته باشيد.

 

 

 

 

 

به اشتراک بگذارید